تاثیر منازعات نخبگان سیاسی بر ثبات سیاسی در ایران(دوران اصلاحات)
موضوع منازعه ی نخبگان سیاسی و بی ثباتی سیاسی هر کدام به طور جداگانه مورد توجه نویسندگان و محققین زیادی بوده است.در این میان تعداد محققینی که در خصوص منازعه ی نخبگان سیاسی به تحقیق و بررسی پرداخته اندبیشتر است.عمده ترین این تحقیقات (خصوصا آنهایی که به دوران قبل از انقلاب مربوط می شوند)توسط افرادی چون دکتر ازغندی و خانم زهرا شجیعی انجام گرفته است.در دوران بعد از انقلاب اسلامی در خصوص موضوع اول کتاب ها و مقالات قابل توجهی به رشته ی تحریر درآمده است و بخش عمده ای از منازعات سیاسی اوایل انقلاب/دوران نخست وزیری مهندس بازرگان و ریاست جمهوری بنی صدر را تحت پوشش قرار داده اند.در خصوص دوره های بعد نیز به نوشته هایی می توان اشاره کرد که عمدتا در خصوص احزاب و گروهای سیاسی به نگارش در آمده اند.این نوشته ها با تعیین طیف ها و گرایش های عمده سیاسی در کشور و مشخص کردن رابطه هر حزب یا گروه و یا فرد به این طیف ها تلاش نموده اند تا به منازعات بین آنها در خصوص مسائل مختلف توجه نمایند.
اگر بخواهیم تنها به ذکر اسامی تحقیقاتی که تاکنون رقابت و منازعه ی نخبگان سیاسی ایران و بی ثباتی سیاسی را مورد توجه قرار داده اند اکتفا کنیم فهرست ذیل به دست خواهد آمد.
۱:رقابت سیاسی و ثبات سیاسی در جمهوری اسلامی ایران(غلام رضا خواجه سروی)
۲:چارچوبی برای تحلیل رقابت و ثبات سیاسی با نگاهی به تجربه چمهوری اسلامی ایران(غلام رضا خواجه سروی)
۳:مشروعیت و ثبات سیاسی در ایران(علی گلبان)
۴:بررسی ریشه های خشونت و بی ثباتی سیاسی در ایران(ابوالفضل یاوری)
۵:نقش بی ثباتی داخلی در شکل گیری حکومت پهلوی اول(معصومه رضایی نژاد)
۶:بی ثباتی سیاسی و اجبار حکومتی در ایران۵۷-۴۲(حمزه نظیف)
۷:رقابت های سیاسی در ایران(نظریه و عمل)(منصور انصاری)
۸:در آمدی بر خطوط قرمز در رقابت های سیاسی ایران(اصغر افتخاری)
تقریبا به استثنای یکی از تحقیقات(رقابت سیاسی و بی ثباتی سیاسی)هیچ کدام از تحقیقات مذکور به طور مشخص به تاثیر منازعه ی نخبگان سیاسی بر ثبات سیاسی در دوران بعد از انقلاب اسلامی توجهی نداشته اند.
تعریف نخبه:
پاره تو:
۱-نخبه کسی است که در جامعه دارای شهرت است
۲-نخبه کسی است که در جامعه از نظر موقعیت اجتماعی اقتصادی سیاسی و فرهنگی بهترین محسوب شود.
به باور پاره تو ما در بین مردم دو قشر میبینیم:
۱-قشر پایین یعنی طبقه خارج از برگزیدگان
۲-قشر بالا یا قشر برگزیدگان که خود به دو دسته تقسیم می شوند:
الف:برگزیدگان حکومتی ب:برگذیدگان غیر حکومتی
لاسول:
نخبگان سیاسی همان صاحبان قدرت در یک جامعه سیاسی هستند.این قدرتمندان شامل رهبری و آن ترکیب بندی های اجتماعی می باشند که طی یک دوره مشخص رهبران نوعا از دل آنها بر می خیزند و در برابر آنها جوابگو هستند.
در یک تعریف ساده نخبگان سیاسی کسانی هستند که بیشترین دسترسی و کنترل را بر ارزش های سیاسی دارند.
نظریات نخبه گرایی:
| نظریه پردازان نخبگان | آثار اصلی | رویکرد |
| الف:موسکا | طبقه حاکم | سازمانی |
| میشلز | احزاب سیاسی | سازمانی |
| ب:پاره تو | ذهن و جامعه | روانشناختی |
| ج:جیمز برنهام | انقلاب مدیریت | اقتصادی |
| د:سی رایت میلز | نخبگان قدرت |
نهادی |
منازعه سیاسی:
رابطه مخالفت آمیز و تعارضی میان بازیگرانی است که در صدد کنترل ارزشها فرصت ها و امتیازات مورد تمایل یکدیگرند که در صورت تحقق همدیگر را از رسیدن به آن فرصت ها و امتیازات باز خواهندداشت.پس منازعه دارای ویژگی هایی است از جمله:
۱-رابطه مخالفت آمیز و تعارضی میان تعدادی از بازیگران
۲-بازیگران باید در صدد کنترل یک یا چند چیز مشابه باشند
۳-بازیگران همدیگر را به صورت غیر و متفاوت درک کنند اما در عین حال به واسطه ی منافع و ارزشهایی به یکدیگر پیوند می خورند.
۴-آنچه مورد ادعا و علاقه بازیگر یا بازیگران است اگر تحقق یابد منافع بازیگران دیگر را از بین خواهد برد.
این پژوهش با توجه به اهمیت نخبگان رسمی در ساخت سیاسی ایران؛رئیس جمهور؛وزرا؛نمایندگان مجلس و اعضای شورای نگهبان را نخبگان سیاسی ایران می شمارد و در بحث از منازعات سیاسی نخبگان تمرکز خود را بر رقابت و منازعه بین این اعضا می گذارد.
شاخص های منازعه نخبگان سیاسی:
۱-استیضاح۲-رد صلاحیت۳-رای عدم اعتماد۴-توقیف نشریات۵-سوالات ارجاعی به کمیسیون های مجلس(سوالات قانع نشده)۶-پرخاشگری غیر معمول